lukedejong.nl

Nieuws archief 2011

22-07-2011

De kunstmaatlat

Kunst is naar mijn mening een vorm van interactie waarbij de volgende ingrediënten en criteria minimaal vereist zijn:

 

1. Kunstenaars  

 

   - die zich bewust zijn van hun eigen levenshouding en van de uitdagingen

     die ze daaraan willen verbinden.

 

   - die hun eigen aannames en gevoelens op het spel durven zetten, en

     een avontuurlijke mentaliteit hebben in de omgang met creatieve

     middelen.

 

   - die een wisselwerking tot stand brengen tussen hun persoonlijke

     uitdagingen enerzijds, en hun ambachtelijke, technische,en

     sociale vaardigheden in het gebruik van creatieve middelen anderzijds.

 

-    die daarbij een proces doorlopen met een onvoorspelbaar resultaat ,

     waarin tenslotte inhoud, vorm en esthetiek elkaar zo effectief mogelijk

     versterken.

 

   - die zich tot op zekere hoogte bewust zijn van de context van hun

     producten binnen de kunstgeschiedenis, en binnen de hedendaagse 

     ontwikkelingen in de kunst.

 

2. Producten

   

   - die het publiek met hun esthetiek verleiden om hun dogma's tijdelijk op

     te geven, waardoor vernieuwende visies en ontwikkelingen een impuls

     kunnen krijgen.

 

   - waarvan de inhoud zich niet alleen rationeel laat vangen, maar waarbij

     ook gevoelsmatige, intuitieve, persoonlijke, en eventueel spiritueel-

     religieuze belevingen aangesproken kunnen worden.

 

   - die tot een herkenbare vorm ontwikkeld zijn, en aan een publiek

     aangeboden kunnen worden.

 

3. Publiek

 

   - dat zich - eventueel met de nodige begeleiding - kan en wil openstellen

     voor de beleving van een esthetiek, die reflecties oproept over de eigen

     levenshouding en de bijbehorende uitdagingen.

 

   - dat geleerd heeft om kwaliteit ( zoals beschreven onder punt 1 en 2 ) te

      herkennen en  waarderen.

 

Iets dat aan al deze criteria voldoet, mag van mij de naam "kunst" dragen.

Iets wat niet aan alle criteria van deze kunstmaatlat voldoet is. m.i. geen kunst, maar iets anders, dat ongetwijfeld ook van waarde kan zijn, en misschien wel onderdeel uitmaakt van het ruimere begrip "cultuur", maar dat bedoel ik allemaal niet als ik het in het navolgende over kunst heb. 

 

De waarde van kunst 

De aanstaande bezuinigingen op kunst en cultuur, laten mij niet onberoerd, en hebben mij aan het denken gezet over de waarde van kunst.

Ik heb dat gerelateerd aan de criteria die ik voor mezelf hanteer bij het beoordelen van mijn eigen werk en van kunst in het algemeen: Het resultaat is: de hierboven beschreven kunstmaatlat.  Kunst is niet alleen waardevol voor individuen, bij wie bepaalde kunstuitingen in de smaak vallen, maar zij is ook belangrijk voor onze samenleving als geheel.

Daarom is de overheid eindverantwoordelijk voor een bloeiend kunstleven. Het is discutabel wat er in de kunst wel of niet door de overheid gesubsidieerd moeten worden.

 

Met behulp van deze kunstmaatlat: kan kunst onderscheiden worden van fenomenen als: vermaak, entertainment, decoratie, design, mode, onderwijs, propaganda, therapie, etc.

 

Kunst kan uitnodigen tot reflectie en kan ook ontregelen. Dat maakt haar soms verheffend en beschavend. Dat is echter niet het doel van kunst. Doelstellingen vooraf, staan haaks op het wezen van de kunst. Kunst is belangeloos, doelloos, avontuurlijk, onvoorspelbaar, en ongrijpbaar. Kunst heeft een voorwaardenscheppende, maar onbestemde invloed op de samenleving. Ze schept een open sfeer in het leven van individuen en in de samenleving als geheel, waar ruimte is voor discussie, innovatie, proactiviteit, verwarring, avontuur, en vernieuwing. 

Kunstenaars hebben de taak om onbekende creatieve terreinen te verkennen. Daardoor kan de smaak van het publiek zich in diverse onbekende richtingen ontwikkelen, en blijft de samenleving alert, en in beweging.

In de diversiteit van haar verschijningsvormen, schuilt een belangrijke waarde voor de samenleving. Dat is onbetaalbaar, en niet verhandelbaar.

Kunst in al haar diversiteit onderscheidt zich daarin van specifieke kunstuitingen, die wel verhandelbaar kunnen zijn.

Kunsthandel en mode, kunnen de ontwikkelingen in de kunst wel volgen, maar er nooit op vooruit lopen. 

 

Kunstdiversiteit en de implicaties daarvan voor beleid.

Kunstdiversiteit is iets lastigs voor beleidsmakers, die uiteraard doelgericht willen en moeten zijn. Op basis van belangen en doelstellingen moeten beleidsmakers oordelen, en daar beleid op baseren. Omdat 'smaak' geen criterium kan zijn bij het bevorderen van diversiteit en het ontdekken van nieuwe mogelijkheden, en omdat kunst in principe niet doelgericht is, kunnen beleidsmakers niet uitmaken welke specifieke kunst wel of geen subsidie verdient.  Het is ook helemaal niet de taak van beleidsmakers om onderscheid te maken in de kwaliteit van specifieke kunstuitingen. Het is al  heel mooi als beleidsmakers in staat zijn om te bepalen of iets uberhaupt kunst is. Ik denk dat kunst ook door beleidsmakers nogal eens verward wordt met vermaak en hobbyisme. 

 

De overheid is er om sturing te geven aan verschijnselen in de samenleving, die beter niet uitsluitend aan de markt overgelaten kunnen worden. Een bloeiend kunstleven met een grote diversiteit op alle kwaliteitesniveaus, is  uitdrukkelijk zo'n verschijnsel. Het is een basisvoorwaarde voor een gezonde, levendige, open, en zich vernieuwende samenleving. 

Eerder stelde ik al, dat diversiteit zich niet laat verhandelen.  

Als het dan over marktwerking in de kunst hebben, is het onderscheid tussen kunstklimaat en kunstproducten essentieel.  De handel in kunstprodukten kan m.i. aan de markt overgelaten worden. Daabij is o.a.de smaak van het publiek een bepalende factor. Iets anders geldt voor het kunstklimaat en en de voorwaardenscheppende omstandigheden.

Kunstenaars, hun producten en het publiek, hebben een infrastructuur nodig, en de overheid draagt daarvoor de eindverantwoordelijkheid, nu en in de toekomst. 

 

Het kunstklimaat wordt gevormd door: 

-   Een gevarieerd kunstonderwijs op vele niveaus.

-   Het vormen van een gevarieerd cultureel archief en museaal aanbod,

    dat goed beheerd wordt.

-   Het interesseren van het publiek voor kunstuitingen en het toegankelijk

    maken van de kunstwereld voor het publiek.

-   Het stimuleren en subsidiëren van nieuwe experimentele kunstvormen. 

 

Als de overheid in gebreke blijft bij het onderhoud van de bestaande infrastructuur en randvoorwaarden voor een gevarieerd en bloeiend kunstleven, doet zij aan culturele kapitaalvernietiging.

Risicoloos vermaak, en handel in vertrouwde en reeds gewaardeerde kunstuitingen zullen dan echt wel blijven bestaan, maar daar heeft de samenleving weinig aan, als het gaat om het bevorderen van een open , dynamische en innovatieve sfeer. Om dat te bevorderen is o.a. vernieuwende kunst nodig, en juist daarvan dreigt de infrastructuur het zwaarst getroffen te worden bij de aanstaande, te overhaast ingevoerde bezuinigingen. De wrange effecten daarvan, zullen pas op lange termijn in de volle breedte van de samenleving voelbaar zijn. Daar heeft de huidige regering, dan in elk geval geen last meer van, maar de samenleving als geheel zal er beslist armzaliger en bekrompener van worden. Het is voor mij een uitdaging, om dat zoveel mogelijk te voorkomen.

14-12-2011

Kunstspeuren in de Zak

In 2012 nam ik deel aan de open atelierroute van de gemeente Borsele.

Bijgaand filmpje  laat iets zien van hetgeen er te zien was op 28 en 29 april 2012.

Kijk voor meer informatie op www.kunstspeurenindezak.nl